ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ — ਸੂਣ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਉਹ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਜੋ ਪੂਰੇ ਦੁੱਧ-ਕਾਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ
Vikas Industrial Corporation, ਖੰਨਾ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ
ਸੂਣ ਤੋਂ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਗਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੂੜੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਖੁਰਾਕ ਇਸਨੂੰ ਔਖਾ ਕਿਉਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਸੂਈ ਗਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇੱਕ ਸੌਖੀ ਜਾਂਚ ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਲੇਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵੇਖੋ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹੋ
ਉਹ ਛੇ ਹਫ਼ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ
ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕਾਲ ਸੂਣ ਤੋਂ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸੂਣ ਤੋਂ 3 ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। Drackley (1999) ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਹਤ ਵਿਕਾਰ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। Goff and Horst (1997) ਅਨੁਸਾਰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਬੁਖ਼ਾਰ (ਮਿਲਕ ਫੀਵਰ), ਕੀਟੋਸਿਸ, ਜੇਰ ਨਾ ਡਿੱਗਣਾ ਅਤੇ ਐਬੋਮੇਜ਼ਮ ਦਾ ਖਿਸਕਣਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੇਵੇ ਦੀ ਸੋਜ (ਮਾਸਟਾਈਟਿਸ) ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਜੋ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ
Goff and Horst (1997) ਤਿੰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੂਣ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਠੀਕ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਰੂਮੇਨ (ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਟ) ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਢਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਸਾਧਾਰਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਚਕ-ਕਿਰਿਆ (ਮੈਟਾਬੋਲਿਕ) ਅਤੇ ਛੂਤ ਦੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ: ਪੂਰਾ ਖਾਣਾ
ਸੂਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ 3 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 30 ਤੋਂ 35% ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਗਾਂ ਸੂਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗਾ ਖਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਸੂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਚੰਗਾ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੱਛੇ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ (Grummer, 1995)। ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਟੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੂਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ (ਕਲੋਜ਼-ਅੱਪ) ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਖਮੀਰਯੋਗ (ਫਰਮੈਂਟੇਬਲ) ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਰੂਮੇਨ ਦੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਅਤੇ ਰੂਮੇਨ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ ਸੂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਅਮੀਰ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਝੋਨਾ–ਕਣਕ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਤੂੜੀ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (Solovyev et al., 2018)। ਜੇ ਸੁੱਕੀ ਗਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੂੜੀ ਅਤੇ ਹਰੇ ਚਾਰੇ 'ਤੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਰੂਮੇਨ ਭਾਰੇ ਦਾਣਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਬਦਲਾਅ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੂਣ ਵਾਲੇ ਵਾੜੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ।
ਦੂਜਾ ਕੰਮ: ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ
ਦੁੱਧ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਗਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਲਗਭਗ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 30 ਗ੍ਰਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਸਾਧਾਰਨ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ (MSD Veterinary Manual)। ਦੁੱਧ ਦਾ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦੀ, ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਸਿਰਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 1,462 ਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੂਣ ਦੇ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਏ ਗਏ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੂਈਆਂ 25% ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 3 ਤੋਂ 5 ਸੂਏ ਦੀਆਂ 49 ਤੋਂ 54% ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਘੱਟ (2.0 mmol/L ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ) ਮਿਲਿਆ (Reinhardt et al., 2011)। ਸਾਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਰਵੇਖਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾ ਮੰਨੋ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸਮਝੋ ਕਿ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਕਿੰਨਾ ਆਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਜੇਰ ਨਾ ਡਿੱਗਣ, ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਲਾਗ (ਮੈਟ੍ਰਾਈਟਿਸ), ਐਬੋਮੇਜ਼ਮ ਦੇ ਖਿਸਕਣ ਅਤੇ ਲੇਵੇ ਦੀ ਸੋਜ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਗਾਂ ਡਿੱਗੇ ਜਾਂ ਨਾ ਡਿੱਗੇ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਚਾਰੇ ਦਾ ਜਾਲ: ਬਰਸੀਮ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ
ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸੁੱਕੀ ਗਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਬੁਖ਼ਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ (Horst et al., 1997)। ਬਰਸੀਮ, ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਆਮ ਚਾਰਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ ਲਗਭਗ 1.9% ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਇਕਲੌਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 4.6% ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਣਕ ਦੀ ਤੂੜੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 0.5% ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ 1.1% ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (Feedipedia)। ਆਖ਼ਰੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਸੀਮ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਖੁਆਉਣਾ ਕਲੋਜ਼-ਅੱਪ ਖੁਰਾਕ ਦੇ ਮਕਸਦ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਕਸਦ ਗਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਜੁਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਣਾ ਹੈ (MSD Veterinary Manual)। ਕਣਕ ਦੀ ਤੂੜੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਹੈ: ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 0.07% ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ 4% ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਢੁੱਕਵੇਂ ਦਾਣਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਦੇ ਖਣਿਜ ਖੇਤ-ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕਲੋਜ਼-ਅੱਪ ਖੁਰਾਕ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਮਦਦ ਲਓ।
ਤੀਜਾ ਕੰਮ: ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣਾ
ਸੂਣ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਗਾਂ ਦੀ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਪਹਿਲੇ 2 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੇਵੇ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਲਾਗ ਇੰਨੀ ਵਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ (Goff and Horst, 1997)। Sheldon ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਲਾਗ ਸੂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀਆਂ ਡੇਅਰੀ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਡਾਸ਼ਯ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਕੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ (Sheldon et al., 2009)। ਗਰਮੀ ਬੋਝ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। NDRI ਕਰਨਾਲ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਹੀਵਾਲ ਗਾਵਾਂ (ਤਾਪਮਾਨ-ਨਮੀ ਸੂਚਕ ਅੰਕ, THI, 79.9) ਦੀਆਂ ਰੋਗ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, THI 67.3 'ਤੇ ਸੂਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਡ ਮੌਤ (ਐਪੋਪਟੋਸਿਸ) ਦੇ ਵੱਧ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ (Somal et al., 2015)। ਉਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 12 ਗਾਵਾਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਜੇਰ ਨਾ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਲੇਖ ਵਿਹਾਰਕ ਕਦਮ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸੂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ 10 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂਚ
ਨਵੀਂ ਸੂਈ ਹਰ ਗਾਂ ਜਾਂ ਮੱਝ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਾਂਚੋ। ਵੇਖੋ ਕਿ ਉਸਨੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੀ ਖੱਬੀ ਕੁੱਖ ਭਰੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜੇਰ ਡਿੱਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ; ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੇਰ 3 ਤੋਂ 8 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (MSD Veterinary Manual)। ਉਸਦਾ ਗੁਦਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਓ। 39.5°C ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ, ਨਾਲ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ, ਲਾਲੀ ਵਾਲਾ ਭੂਰਾ ਰਿਸਾਅ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ, ਸੂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ 21 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਊਰਪੇਰਲ ਮੈਟ੍ਰਾਈਟਿਸ (ਸੂਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਲਾਗ) ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ (Sheldon et al., 2006)। ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਕੀਟੋਨ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਮੀਟਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ। ਸੂਣ ਤੋਂ 3 ਤੋਂ 16 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਜਾਂਚੇ ਗਏ 1,717 ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ 43.2% ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ 1.2 ਤੋਂ 2.9 mmol/L ਦੀ ਰੀਡਿੰਗ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਤੱਖ (ਸਬਕਲੀਨੀਕਲ) ਕੀਟੋਸਿਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਦਾਇਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਦਿਨ 5 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਜਾਂਚ 3 ਤੋਂ 5 ਦਿਨ 'ਤੇ ਆਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਬੋਮੇਜ਼ਮ ਖਿਸਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 6.1 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਜਾਂਚ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ (McArt et al., 2012)।
ਸੂਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ: ਸੁੱਕਾ ਕਾਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ
51 ਤੋਂ 60 ਦਿਨ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਕਾਲ (ਡ੍ਰਾਈ ਪੀਰੀਅਡ) ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਮਿਆਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੇਤਰਤੀਬੇ (ਰੈਂਡਮ) ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਗਏ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੁੱਕਾ ਕਾਲ ਲਗਭਗ 50 ਤੋਂ 57 ਦਿਨ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 30 ਤੋਂ 34 ਦਿਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਗਲੇ ਦੁੱਧ-ਕਾਲ ਦਾ ਦੁੱਧ 10% ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1% ਵਾਧੇ ਤੱਕ ਕੁਝ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਕਾ ਕਾਲ ਨਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਗਲਾ ਦੁੱਧ-ਕਾਲ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਦਾ ਹੈ (Bachman and Schairer, 2003)। ਸੂਣ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ ਵੀ ਓਨੀ ਹੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 5-ਅੰਕੀ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਸੂਣ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਕੋਰ 3.0 ਤੋਂ 3.25 ਹੈ, ਅਤੇ 3.5 ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ, ਘੱਟ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਵੱਧ ਪਾਚਕ-ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ (Roche et al., 2009)। ਜਿਸ ਗਾਂ ਜਾਂ ਮੱਝ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸਲੀ ਸੁੱਕਾ ਕਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਜਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਗੱਭਣ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਸ਼ਨ ਲਈ ਖੁਆਉਣਾ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਾਇਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ 85 ਗੱਭਣ ਮੱਝਾਂ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਪਰਖ ਇਸਦਾ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੱਝਾਂ ਨੂੰ ਸੂਣ ਤੋਂ 2 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ 2 ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ 1.5 ਕਿੱਲੋ 22% ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲਾ ਦਾਣਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਅਤੇ 50 ਗ੍ਰਾਮ ਚੀਲੇਟਿਡ ਇਲਾਕਾ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਣਿਜ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਗਰਮੀ (ਹੀਟ) ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ (67.7 ਦਿਨ ਬਨਾਮ 79.4 ਦਿਨ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਵਿਸ ਪੀਰੀਅਡ ਛੋਟਾ ਰਿਹਾ (90.9 ਦਿਨ ਬਨਾਮ 105.1 ਦਿਨ); ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਰਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ। ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦਰ 55% ਬਨਾਮ 40% ਰਹੀ (Kalasariya et al., 2017)। ਇਹ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਪਰਖ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਖ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸੀ, ਖੁਆਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਲਵਾਓ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਣ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਖੁਆਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੀਸ਼ਨ ਕਾਲ ਤਿੰਨ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ: ਪੂਰਾ ਖਾਣਾ, ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਲਾਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿਣਾ। ਸੂਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਹੀ ਸੁੱਕਾ ਕਾਲ, 3.0 ਤੋਂ 3.25 ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਸੂਏ ਹਰ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ 10 ਦਿਨ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ ਜਾਂਚੋ।
ਸਰੋਤ
ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਲਿੰਕ ਅਸਲ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਹਵਾਲਾ ਪੰਨਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
- Drackley JK (1999). Biology of dairy cows during the transition period: the final frontier? Journal of Dairy Science 82:2259–2273.
- Goff JP, Horst RL (1997). Physiological changes at parturition and their relationship to metabolic disorders. Journal of Dairy Science 80:1260–1268.
- Grummer RR (1995). Impact of changes in organic nutrient metabolism on feeding the transition dairy cow. Journal of Animal Science 73:2820–2833.
- Solovyev N, et al. (2018). Selenium-rich mushrooms cultivation on a wheat straw substrate from seleniferous area in Punjab, India. Journal of Trace Elements in Medicine and Biology 50:362–366.
- MSD Veterinary Manual. Parturient paresis in cows.
- Reinhardt TA, et al. (2011). Prevalence of subclinical hypocalcemia in dairy herds. The Veterinary Journal 188:122–124.
- Horst RL, Goff JP, Reinhardt TA, Buxton DR (1997). Strategies for preventing milk fever in dairy cattle. Journal of Dairy Science 80:1269–1280.
- Feedipedia. Berseem (Trifolium alexandrinum), aerial part, fresh.
- Feedipedia. Wheat straw.
- Sheldon IM, et al. (2009). Defining postpartum uterine disease and the mechanisms of infection and immunity in the female reproductive tract in cattle. Biology of Reproduction 81:1025–1032.
- Somal A, Aggarwal A, Upadhyay RC (2015). Effect of thermal stress on expression profile of apoptosis related genes in peripheral blood mononuclear cells of transition Sahiwal cow. Iranian Journal of Veterinary Research 16:137–143.
- MSD Veterinary Manual. Retained fetal membranes in cows.
- Sheldon IM, Lewis GS, LeBlanc S, Gilbert RO (2006). Defining postpartum uterine disease in cattle. Theriogenology 65:1516–1530.
- McArt JAA, Nydam DV, Oetzel GR (2012). Epidemiology of subclinical ketosis in early lactation dairy cattle. Journal of Dairy Science 95:5056–5066.
- Bachman KC, Schairer ML (2003). Invited review: bovine studies on optimal lengths of dry periods. Journal of Dairy Science 86:3027–3037.
- Roche JR, et al. (2009). Invited review: body condition score and its association with dairy cow productivity, health, and welfare. Journal of Dairy Science 92:5769–5801.
- Kalasariya RM, et al. (2017). Effect of peripartum nutritional management on plasma profile of steroid hormones, metabolites, and postpartum fertility in buffaloes. Veterinary World 10:302–310.